VERBINDEND COMMUNICEREN

VAN HART TOT HART


Verbindend communiceren is een techniek om te praten met elkaar. Zonder te oordelen of verwijten te maken. Echt praten met je partner, (klein)kinderen, ouders of collega’s. Deze techniek werkt zowel zakelijk als privé.

Oprecht vertrouwen Marshall Rosenberg is de grondlegger van verbindend communiceren. Hij heeft het over geweldloze of liefdevolle communicatie. Mahatma Gandhi en Martin Luther King inspireerden hem hierbij. De basis van verbindende communicatie is wederzijds vertrouwen en oprechtheid. Wat voel ik en wat heb ik nodig? En wat voelt de ander en wat heeft hij/zij nodig? Respectvol omgaan Erwin Tielemans van Human Matters geeft training en opleiding over verbindend communiceren. Erwin: “Het is een manier van communiceren om goed te begrijpen wat er leeft bij jezelf en bij de ander. Je stemt af met de ander om tot een resultaat te komen waar je beide mee kan leven. Het haalt het beste in elke mens naar boven. Je kan het overal toepassen: thuis, op het werk of elders.” Graag of niet Erwin: “De kunst is iets te vragen zonder het te eisen. Je nodigt de ander uit iets te doen voor jou. De ander heeft de mogelijkheid om nee te zeggen. Zodat, als ze het doen, ze het met plezier doen. En het is verrassend dat mensen graag iets voor je willen doen.” Verbindend communiceren doe je zo Verbindende communicatie kan je leren, net zoals je een nieuwe taal leert. Eerst leer je woorden en grammatica. Dan kan je ermee gaan oefenen. Als je de 4 bouwstenen van verbindend communiceren de eerste keren toepast, komt dat heel onnatuurlijk over. Daarom vraagt het enige oefening, bijvoorbeeld tijdens een cursus. Als je je de techniek eigen maakt, word je er steeds beter in.


Verbindend communiceren is een manier van communiceren om goed te begrijpen wat er leeft bij jezelf en bij de ander.”


Erwin Tielemans van Human Matters, expert in verbindend communiceren

BOUWSTEEN 1 OBSERVATIE

Ik zie, ik hoor ...

PROBEER DE SITUATIE OBJECTIEF TE BESCHRIJVEN

Vergelijk deze 2 zinnen die je tegen je tienerzoon of -dochter zegt: ‘De vloer van je kamer is bedekt met kleren en lege verpakkingen.’ Dat is een pure observatie, in neutrale termen verwoord. Versus: ‘Je kamer is een rotzooi.’ Dat is een interpretatie, oordeel of verwijt. Door het uitspreken van verwijten of een oordeel kan de ander zich aangevallen voelen en in de verdediging gaan of zich schuldig voelen. Weet dat je ook met je intonatie of lichaamstaal verwijtend kan overkomen. Erwin: “Oordelend denken over jezelf of over anderen is heel uitputtend.”

BOUWSTEEN 2 GEVOEL

Ik voel me hierbij …

PROBEER JE EIGEN GEVOELENS IN RELATIE TOT JE OBSERVATIE TE BEGRIJPEN

Een vloer vol kleren, daar voel ik me ontgoocheld, boos of verdrietig bij. Het gedrag van de ander is enkel de trigger of aanleiding. Het gevoel dat eronder zit, komt voort uit onze eigen voorkeuren en behoeften die we in die situatie hebben. Bijvoorbeeld de voorkeur voor orde of behoefte aan respect. Erwin: “Bij een burn-out zie je bijvoorbeeld dat mensen kwaad zijn. Op zichzelf, op hun baas of hun partner. Onder de kwaadheid schuilen vaak nog andere gevoelens van irritatie, onrust, bezorgdheid, angst. Door deze gevoelens ernstig te nemen, ontdekken mensen dat ze behoefte hebben aan rust, duidelijkheid, perspectief, ondersteuning, begrip.”

BOUWSTEEN 3 BEHOEFTE

Ik heb … nodig, behoefte aan …, het is belangrijk voor me dat …

WAT HEB IK NODIG?

Onze gevoelens komen voort uit (on)vervulde behoeften. Nu je in stap 2 je gevoel gedetecteerd hebt, kan je nagaan uit welke behoefte dat gevoel voortkomt. In ons voorbeeld van de rommelige tienerkamer kan dat zijn: ik voel me gefrustreerd omdat ik behoefte heb aan orde. Of je hebt een behoefte aan gemak, vooral op het moment dat je de kamer wil poetsen. Bij het formuleren van je behoefte is het belangrijk dat je dat algemeen en abstract doet. Daardoor laat je 101 mogelijkheden open om aan deze behoefte tegemoet te komen. Iedereen heeft dezelfde behoeften. Behoefte aan onderdak, voeding, aandacht, geborgenheid, liefde, erkenning, gezelschap. Hoe groot die behoeften zijn en in welke mate ze vervuld zijn, verschilt van mens tot mens en ook van moment tot moment.

BOUWSTEEN 4 VERZOEK

Vanuit die behoefte kan je een heel concrete vraag stellen aan de ander: wil je …, zou je … kunnen doen voor mij?

IETS VRAGEN ZONDER TE EISEN

Vanuit je behoefte kan je dan een heel concreet verzoek vragen aan de ander. Een verzoek is een positief geformuleerd voorstel waar de ander met ja of nee op kan antwoorden. De ander kan het voorstel aannemen of een tegenvoorstel doen. Je kan ermee akkoord gaan of onderhandelen. In ons voorbeeld kan dat zijn: “ik zou willen dat je vandaag je kleren opruimt zodat ik snel je kamer kan poetsen”. Als je een verzoek doet aan iemand, hou er dan rekening mee dat de ander nee kan zeggen. Of dat het vandaag niet past, maar bijvoorbeeld morgen wel. Als je de nee op voorhand niet wil horen, is het geen echt verzoek. Om het voor jezelf makkelijker te maken, kan je verschillende manieren bedenken om je behoefte in te vullen. Gaan jullie de kamer samen opruimen en poetsen? Wil je komen tot afspraken, zoals: ‘Elke woensdagavond moet de vloer vrij zijn’.

EEN PAAR VOORBEELDEN MAKEN HET DUIDELIJK.

In scenario 3 en 4 zijn telkens de principes van verbindende communicatie toegepast.

VOORBEELD 1

SLECHT RAPPORT

Je hebt vernomen dat je dochter Ilse (16) een paar dagen geleden haar rapport gekregen heeft op school. Ze heeft het nog niet laten zien. Jij: “Heb jij je rapport gekregen?” Je dochter: “Nee, dat komt er over enkele weken aan.” Hoe reageer je? Scenario 1: Je kan je boos maken. ‘Waarom lieg je tegen me! Ik weet dat je net een rapport gekregen hebt. Laat je rapport onmiddellijk zien!’ Dan blijkt dat het rapport alweer op school is. ‘Waarom heb je het niet getoond? En heb je het dan zelf ondertekend? Als je zo doorgaat met uitgaan, ga je je jaar moeten overdoen!’, enz. Scenario 2: Je voelt je schuldig omdat je je niet voldoende bezig gehouden hebt met je dochter en haar schoolwerk.

Of je kan verbindend communiceren toepassen: Scenario 3: Je maakt verbinding met jezelf: wat voel je nu? Dat kan teleurstelling of verdriet zijn. Je dacht dat je een open en eerlijke relatie had met je dochter en nu heeft ze tegen jou gelogen. Scenario 4: Je maakt contact met je dochter door je in te leven in haar situatie. Hoe voelt ze zich? Ze is allicht bang om haar rapport te tonen. Wat heeft ze nodig? Het kan zijn dat ze meer vrijheid wil, meer steun van jou of dat ze niet gelukkig is op school. Hoe reageer je op een verbindende manier? “Zeg Ilse, ik maak me een beetje zorgen. Ik heb je rapport nog niet gezien. Ik vermoed dat je het rapport al terug naar school hebt genomen. Klopt dat? Ik wil je graag helpen als er iets lastig is. Als vader/moeder is het voor mij belangrijk dat je gelukkig bent. Als ik je kan helpen wil ik dat heel graag doen. Vertel me eens hoe het voor je was om je rapport te zien? Ik ben ook benieuwd wat er in je omgaat als je ervoor kiest om het rapport niet aan me te laten zien. Waar ben je bang of ongerust over? Ik zou graag Kan ik daarop rekenen? Wat verwacht je van mij als het rapport niet oké is?”

VOORBEELD 2

MET VRIENDEN OP CAFÉ

Raf zit op café met zijn vrienden. Zijn vriendin Eva wacht op hem met het avondmaal. Als Raf thuiskomt, zijn er uiteraard verschillende scenario’s mogelijk. Scenario 1: Eva kan boos worden: ‘Waar bleef je zo lang? Ik zat op jou te wachten, nu is het eten koud.’ Scenario 2: Eva vat het persoonlijk op: ‘Raf vindt me niet meer de moeite, hij is liever op café bij zijn vrienden.’ Eva kan verbindend communiceren toepassen: Scenario 3: Eva kan bij zichzelf nagaan wat ze voelt en wat ze belangrijk vindt. Op een verbindende manier zou ze kunnen zeggen: ‘Ik vind het lastig als ik niet weet hoe laat je thuiskomt. Ik maak graag lekker eten voor je klaar. Ik keek ernaar uit om gezellig samen te zijn. Ik wil ook mijn avond daar een beetje op kunnen plannen. Laat je in het vervolg weten hoe laat je thuis zal zijn? En als je het echt niet vooraf weet, laat je dan ook weten?’ Scenario 4: Eva kan zich inleven in Rafs situatie: ‘Raf heeft vast en zeker een leuke avond gehad en heeft er niet bij stilgestaan dat ik iets klaargemaakt heb. Is hij het vergeten?’ Als Raf ervaart dat Eva met empathie naar Raf kan luisteren, kan hij wellicht Eva’s vraag interpreteren als een liefdevol verzoek zonder in de verdediging te schieten.

VERBINDEND COMMUNICEREN

Dit kan de techniek van verbindend communiceren voor jou betekenen.

  • Het geeft structuur aan het gesprek, met een doel voor ogen, vooral als er emoties spelen.
  • Het geeft rust: je kan een oplossing zoeken voor jouw behoeftes en rekening houden met die van anderen.
  • Je ontdekt dat je verantwoordelijk bent voor hoe je communiceert over je interpretaties en gevoelens.
  • Door respect te geven vergroot je de kans dat je respect terugkrijgt.
  • Je krijgt inspiratie om op een duidelijke en respectvolle manier aan te geven wat je dwarszit.
  • Je ontdekt dat, als je communiceert zonder verwijten, de bereidheid om een oplossing veel groter is. Behoeften zijn nooit strijdig. Een goede oplossing is duurzamer omdat ze rekening houdt met de behoeften van alle betrokkenen.