TRAGE WEGEN

MEER DAN EEN WEG


De trage wegen zijn bezig aan een opgang . Vroeger werden paadjes, wegeltjes en doorsteekjes vaak stiefmoederlijk behandeld, maar de laatste jaren staan ze steeds meer in de kijker. En niet alleen omdat we allemaal meer gaan wandelen. Zowie Vangeel en Vincent Van Heghe van Trage Wegen vzw leggen uit hoe belangrijk ze wel zijn.

Op 17 en 18 oktober is er de Dag van de Trage Weg. Duizenden wandelaars, fietsers en joggers gaan dan samen op pad. Langs bekende, onbekende en zelfs bedreigde paden in het groen of in de stad. De Dag van de Trage Weg is eigenlijk de opendeurdag van alle trage wegen in ons land. Het heeft iets sympathieks, maar er zit ook een veel groter plan achter. “We zijn gestart in 2002”, zeggen Zowie en Vincent. “Er waren wel wat problemen rond het beheer van die kleine wegjes en paadjes.

Bij gemeenten en steden glipten ze vaak door de mazen van het net of raakten ze op de achtergrond. Het beleid was vooral op de auto gericht. Trage Wegen vzw is ontstaan als een soort van tegenbeweging. We zetten ons in voor alle wegen met een openbaar karakter voor traag verkeer, zoals wandelaars en fietsers. Dat kan vele vormen aannemen: brede veldbanen, boswegeltjes, oude kerkwegels, doorsteekjes in de stad, maar ook speel- of ontmoetingsruimtes. Je vindt ze dus zeker niet alleen op het platteland.”

MET PAARD EN KAR

Vroeger gebeurden alle verplaatsingen te voet of met paard en kar. In 1840 werd de kersverse Belgische staat geconfronteerd met een lokaal wegennet dat veelal slecht onderhouden was. Met het invoeren van de Wet op de Buurtwegen (1841) en de Atlassen der Buurtwegen (1842-1845) kwam daar verandering in. En die atlassen zijn nu nog steeds rechtsgeldig. Het economisch belang van die lokale wegen was vrij groot. Er waren toen bijvoorbeeld veel kleine boerderijen. Die boeren moesten allemaal tot op hun perceel geraken, dus waren er veel wegjes.”

“Na Wereldoorlog II kwamen er grotere percelen en verkavelingen. Men ging meer inzetten op de auto’s en de snelwegen, waardoor er veel minder aandacht was voor die kleine wegen. Vlaanderen werd volgebouwd. Nu willen mensen weer in hun eigen omgeving kunnen ontspannen. Rust zoeken in de gejaagde samenleving. Op die manier kwamen die trage wegen weer meer en meer op de voorgrond. Er is een echte mentaliteitswijziging aan de gang. Ook grote steden zetten trouwens meer in op een fietsbeleid en op minder auto’s in de stad.”

CORONA

“Het is misschien raar om te zeggen, maar de coronacrisis heeft eigenlijk een extra impuls gegeven. Zo zagen we het aantal bezoekers op onze website vanaf maart heel erg stijgen. Wanneer iedereen in de buurt van zijn kot moet blijven, gaan mensen op zoek naar die trage wegen. Maar sowieso was er wel al een shift in het denken van veel gemeentebesturen. Trage wegen zijn relevant geworden. Het thema leeft.”

“Los van de jaarlijkse Dag van de Trage Weg zijn wij vooral bezig met het begeleiden van steden en gemeenten om al hun trage wegen in kaart te brengen en om daarvoor een visie op langere termijn te ontwikkelen. Een soort van mobiliteitsplan voor trage wegen, zeg maar. We bekijken in welke toestand die wegjes of zones zich bevinden en wat ze eraan kunnen doen om die te verbeteren.”

ONTHARDEN

“Daar komt veel meer bij kijken dan een wegje herstellen. Het gaat ook om biodiversiteit, zoals welke soort plant of haag je daar zet. Er zijn specifieke planten en dieren die zich op en aan die trage wegen bevinden en die daar goed gedijen. Op een asfaltweg kan niet veel groeien. Die trage wegen zijn ook natuurverbindingen waarlangs dieren en planten zich kunnen verspreiden. Een autoweg is voor veel kleine organismen een val waar ze niet voorbij geraken.”

“En dan is er het belang van waterinfiltratie – nog zo’n item dat hoog op de agenda staat. Er zijn tal van problemen ontstaan door alles te verharden. Enerzijds zorgt het voor een watertekort, want het water spoelt gewoon weg naar de riolering in plaats van in de bodem door te dringen. Anderzijds zit je snel met wateroverlast bij hevige regenbuien omdat het niet meer in de bodem kan doordringen. Van een fietssnelweg mag je natuurlijk geen onverhard pad maken, maar je hebt ook deftige halfverhardingen waar wel water in kan infiltreren. Dus ook daarmee houden we ons bezig.”

Op 21 en 22 november viert Natuurpunt de dag van de natuur. Een heel weekend lang zetten vrijwilligers zich dan extra in voor kleine en grote karweien voor een beter natuurbeheer. Dit jaar staat die in het teken van gezondheid. Want werken in de natuur is gezond. Wil je meer info over de gezondheidsvoordelen van de natuur? Surf dan naar www.natuurpunt.be

“We zetten ons in voor alle wegen met een openbaar karakter voor traag verkeer, zoals wandelaars en fietsers.”

Zowie Vangeel en Vincent Van Heghe van Trage Wegen vzw

ZACHTE MOBILITEIT

“En dan is er nog een laatste belangrijke zaak: verkeersveiligheid. Zelfs al is een trage weg eigenlijk een openbare weg, vaak is de bedding eigendom van particulieren. Juridisch gezien is er geen verschil met de straat waar auto’s op rijden, maar wanneer eigenaars toch versperren of afsluiten, zochten gemeentebesturen vroeger geval per geval naar een oplossing of ze lieten de toestand zo, zonder een structurele oplossing op lange termijn. Nu evolueren we naar een netwerk van trage wegen die met elkaar verbonden zijn en waar een globale visie is op het wegwerken van versperringen of blokkades. Als fietser of wandelaar kan je zo veel onveilige situaties vermijden. De politiek begint meer na te denken over die zachtere mobiliteit. Dus je ziet, het is allemaal veel meer dan gewoon maar wat wandelwegjes.”

"Er zijn specifieke planten en dieren die zich op en aan die trage wegen bevinden en die daar goed gedijen."